[ راهزنان دجيل ] امروزكه يك شنبه 19 شهر محرم است ، از كاظمين صبح زود سوار شده ، مؤتمن ديوان آقا ميرزا مهدى خان تبريزى است و ميرزا محمد خان تبريزى و جمعى ديگر ، سوار شديم ، يكسره از كاظمين رفتيم به دجيل كه ده فرسنگ است . ناهار را هم در بين راه ، در كاروانسراى خان بنى سعد « 1 » كه در پنج فرسنگى است ، خورديم با مؤتمن ديوان سوار شده ، سه ساعت و نيم به غروب مانده وارد دجيل شديم . در بين راه هم چند سوار دزد عرب رسيد [ ند ] مىخواستند قاطر عزيز مهتر كه عقب بود [ را ] از دستش بگيرند ، عزيز صدا كرد [ 88 ] مراجعت كرديم ، سوارهاى عرب هم گذشتند ، مزاحم نشدند . شب را در دجيل توقف كرديم . جمعى هم زوار همدانى از جمله آقا سيد مهدى علاقه بند همدانى همراه بود . امروز كه روز دوشنبه 20 محرم است ، راه يازده فرسنگ است . صبح زود سوار شده ، چهار ساعته آمديم تا بلد ، « 2 » از بلد هم يك فرسنگ گذشتيم ، به پل مستعصم كه ششصد و خرده بنا كرده است و تاريخ او را در پشت او گذاشته است ، از او هم گذشتيم ، رفتيم در نهر فرحانيه كه دولت به فرحان پاشاى شيخ شمّر « 3 » كه از طايفه اعراب است ، تيول داده بوده ، كنار نهر افتاده با حضرات تبريزى ها ناهار صرف شد .

--> ( 1 ) . اصل : بنى سعيد . اين خان و كاروانسرا جهت سكونت زائران در سالهاى آغازين قرن سيزدهم هجرى در مسير شهر كاظمين بنا شد ، سازنده آن مرحوم حاج عبدالهادى استرآبادى ( م 1316 ق ) از ثروتمندان و نيكوكاران به نام ايرانى ساكن كاظمين بوده است . ( 2 ) . اين شهر ، كه بَلَط نيز خوانده شده ، در استان صلاح الدين است كه در قديم جزو ديار ربيعه بوده است . رود دجله از نزديك آن مىگذرد . فاصله آن تا موصل هفت فرسخ و تا نصيبين بيست و سه فرسخ است . نام آن را در فارسى شهرآباذيا شهرآباد نوشته‌اند . دهخدا ، ذيل واژه . ( 3 ) . فرحان پاشا ( 18440 - 1881 م ) ، رئيس شيوخ قبايل شمّرازحدود سنجار تا امتداد صحراى شام ، وى با دولت عثمانى همكارى داشت و در زمان مدحت پاشا قصرى براى اوساختندولقب پاشا به او دادند . محمدصادق خرازى ، ص 987